مادەی هۆشبەرن لەعێراق لەنێوان ڕابردوو و ئێستا

116 Views

 

بۆ خوێنەری هیچ نهێنییەکی نییە کە مادەی هۆشبەر بەڵای کاتەکان بێت ، لە ئێستادا هیچ وڵاتێک لە جیهاندا نییە کە ئەم بەڵایە نەگەیشتبێت ، بەڵام بۆ عێراق جیاوازيه هياه، پێش داگیرکردنەکە، پێش ساڵی 2003، عێراق دوور بوو لەو ماددە ژەهراویانە چ لەڕووی بازرگانی و چ لەڕووی بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکانەوە.

دەوڵەت لەو کاتەدا لەگەڵ هێزێکی زۆر گەورەدا مامەڵە لەگەڵ ئەم کێشەیەدا دەکرد ،ئەو شوێنەی کە یاساکە بەسەر هەموو کەسێکدا جێبەجێکرا کە مامەڵە لەگەڵ ماددە هۆشبەرەکان دەکەن ، ئەگەر 1 گرام یان زیاتر، بەهەمان شێوە لەگەڵ ئەو کەسانەدا کە بە بڕێکی زۆر بازرگانی دەکەن یان تەنانەت دەرمانیش بەکاردێنن ، کە هێزێکی راستەقینەی بەربەستی پێک هێنا کە سەرچاوەکانی ئەم دیاردەیەی لە وڵاتدا وشک کردەوە.

لە ڕووی پۆلێنکردنەوە عێراق بە وڵاتێکی ترانزەکردنی ماددە هۆشبەرەکان دادەنرا نەک وڵاتێکی خراپ بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان یان بازرگانی . بە دڵنیاییەوە، زۆر شت لە دوای ساڵی 2003 ئاراستەیەکی جیاوازیان وەرگرت و خراپ بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان لە وڵاتەکەدا بە شێوەیەکی کارەساتبار بڵاو بۆتەوە ،ئامارەکانی نەخۆشخانەی دەروونی ئیبن رەشید دەریدەخەن کە لە 10 کەسدا سێ ئالوودەبوون لەنێوان 18 بۆ 30 ساڵیدا هەیە ، ئامارێکی دیکەی دەسەڵاتی نیشتیمانی کۆنتڕۆڵی ماددە هۆشبەرەکان لە ساڵی 2009دا دەریخست کە لە بەغدا 16 هەزار ئالوودە بوون کە زیاتر لە 1000 منداڵیان تێدایە ، تەنها ژمارەکان شۆکێکی ڕاستەقینەن کە هەڕەشە لە کارەساتێکی ڕاستەقینە دەکات لە ناو وڵاتەکەدا لە نێوان بێدەنگی حکومەتە یەک لەدوای یەکەکان و چارەسەرە خراپەکان کە تا ئاستی کوالێتی و پاراستن بەرزنابنەوە ،پێش ساڵی 2003 دەسەڵاتێکی بەهێزی یاسا و دەوڵەتێکی بەهێز هەبوو بۆ سەپاندنی یاسا ​کە کۆمەڵگا دەپارێزێ.

بۆ حکوومەتە یەک لەدوای یەکەکان بێ دەسەڵاتن و ناتوانن کۆمەڵگا بپارێزن و دەوڵەت بەڕێوە بەرن وە هەندێک بەرپرس هەن کە بەشدارن لە بازرگانی دەرمان و ناساندنی بۆ وڵاتەکە

بێکاری و نەخوێندەواری لە دوو دەیەی ڕابردوودا بە شێوەیەکی ئاگادارکەرەوە بڵاوبووەتەوە و میلیشیاکان دەستیان بەسەر دەروازە سنوورییەکاندا گرتووە و بارودۆخی ئاڵۆزی ناوچەکەی دەوروبەری عێراق بەتایبەتی سوریا کە لە ساڵی 2012ەوە تا ئەمڕۆ بووە بە هەناردەکەری ماددەی هۆشبەری ژمارە یەکی هەرێم، هەروەها سەرچاوەی سەرەکی دەرمان بووە.

گومانی تێدا نییە لەبەرژەوەندی هەر دەسەڵاتێکی گەندەڵیدا بێت کەوڵاتێکی دەوڵەمەندی وەک عێراق کۆنتڕۆڵ بکات بۆ ئامانجکردنی گەنجان کە کۆڵەکەی ڕاستەقینەی پێشکەوتنی وڵاتن ، لەکاتێکدا کەعێراق شاهیدی زۆربوونی مادەی هۆشبەرە لەنێو گەنجاندا ، حیزب و میلیشیاکانیان بەردەوامن لە تاڵانکردنی وڵات بە شێوەیەکی بەربەرەکان و ئاکامەکان بۆ نەوەکانی داهاتوو.

بی شرۆڤه

زانیاری بەردەنگ

info@thualfuqar.com

نامەیەکمان بۆ بنووسە

    سەنتەری زولفكه ر بۆ دیراسی ستراتیجی و توێژینەوە و مافەکانی مرۆڤ ، دەزگای توێژینەوەی ئەهلی سەربەخۆیە و مامەڵە لەگەڵ کاروباری گشتی لە عێراق و کاریگەرییەکانی ژینگەی هەرێمی و جیهانی لەسەر دەکات