تیرۆر و سوننه کان له عێراق

252 Views

– لای خوێنەری بەڕێز هیچ نهێنییەک نییە کە عێراق لە کۆنەوە وڵاتێکە کە فرە مەزهەبی و ئایینی و نەتەوەیی هەر لە دێر زەمانەوە سروشتییە کە هەندێک کێشە لێرە و لەوێ ڕوو بدات بە هۆی ئەم فرەبوونە و باری کۆمەڵایەتی ، داب و نەریت و بە دوادا چوو ، بەڵام کارەکتەرێکی ئایینی و مەزهەبی و نەتەوەیی نەبوو .
– دوای ساڵی 1991 و کشانەوەی هێزە عێراقییەکان لە کوێت و دەرچوونی پارێزگاکانی باشوور و پارێزگاکانی باکوور (ناوچە کوردییەکان) لە کۆنتڕۆڵی حکوومەت لە بەغدا و دواتر دووبارە دامەزراندنی کۆنتڕۆڵی حکوومەت لە بەغدا بە ڕێککەوتن لەگەڵ کورد بۆ کاراکردنی ئۆتۆنۆمی و دوورکەوتنەوەیان لە کۆنتڕۆڵی حکوومەت لە بەغدا، ڕژێمی حاکم لە کاتی خۆیدا بەردەوام بوو بۆ جێبەجێکردنی هەڵمەتی باوەڕ بە ناوی ئیمان بۆ ئەوەی ئەو بارگرژییە جەماوەرییە لە دژی حکومەت بەهۆی زیانە قورسەکانی دوای کشانەوە لە کوێت و بێ هیوایی خەڵک بەهۆی ئەو قەیرانەوە بۆئەوەی تەواوی خەڵک سەرنج بدەنە فێرکردنەکانی ئیسلام لە هەموو ئاستەکانی خوێندندا جگە لە بەرپرسان و ئەندامانی حیزبی بەعسی عێراقی ،هەستا بە قەدەخە کردنی هەمو جۆرە مەشروباتێکی (ڕۆح) لە سەرجەم ناوچە گەشتیارێکانی کەچی زۆربەی خەڵک بە سروشتی خۆیان ماونەتەوە ، جگە لە هەندێکی کەم کە بونەتە سەلەفی و حیزبی ئیسلامی لە عێراق کە بە باڵێکی ئیخوان موسلیمین دادەنرێن . و چه ند جموجۆڵێکی سۆفییه کان به پشتیوانی (عزه ئه لدوری) جێگری سه رۆک کۆمار
– لە ساڵی 2002 دا حکومەت دەستی کرد بە نیشاندانی نیشانەکانی جەنگ لەسەر عێراق بە ڕابەرایەتی ئەمەریکا و بەریتانیا ، چەندین تێکۆشەری عەرەب خۆبەخشانە لە عێراق شەڕیان کرد و مژدەیان لەو کەسانە دا کە ئەزموونی شەڕیان لە ئەفغانستان دا هەبوو لە کاتی داگیرکاری سۆڤیەتدا ، لەوانە ئەوانەی لە ئەفغانستان دا جەنگان لە دوای ڕووداوەکانی(سپتمر) ئەیلوولی 2001 . هەندێک دەستە بە بیری تەکفیری دامەزران، لە پێش هەموو انەوە قاعیدە کە بە لۆژیکی عەرەبی سوننە لەناوچوو ، ئەم ڕێکخراوەش پشتگیری دارایی و لۆجستی لە دەوڵەتی هەرێمی وەرگرت و بە وردی ئەجیندای بۆ لەناوبردنی قەماکەی عێراقی پێش ڕووخانی ئەو دەوڵەتە ی جێبەجێ کرد و دەستی کرد بە فەوتێکی تاریک لە مێژووی نەژادی ، کە شەڕی تایفی و کوشتنی ناسنامەیە کە لەلایەن قاعیدەوە کە ئەم مەسەلەیە ی جیهانی عەرەبییە . ئەم ڕێکخراوە لەلایەن هێزەکانی ئەمریکا و سوپای عێراق و ئەنجومەنەکانی وەئاگاهاتنەوە کە لەکوڕانی عەرەبی سوننە پێکهاتوون و زۆربەی سەرکردە گرنگەکانی خۆی بەسەرکردایەتی ئەبو موسعەب زەرقاوی لە دەستداو پاشماوەکانی ئەم ڕێکخراوە بەرەو بیابانی عەنبار و چیای حەمرین هەڵهاتوون و بارودۆخەکە تا ڕادەیەک بەجێگیری ماوەتەوە بەبوونی ئۆتۆمبێلی بۆمبرێژکراو و خۆکوژی و ئامێری تەقەمەنی لێرەو لەوێ …
– لە ساڵی 2014 دا، جموجۆڵێکی ئاشتیخوازانەی سوننە دەستی بە داواکردنی چەند خاڵێک لە حکومەتی ناوەند کرد، بە خزمەتگوزاری و ئاسایش ەوە وە ڕاگرتنی دەستگیرکردنی هەڕەمیە بۆ منداڵەکانیان و بە خێرایی کرا بە چادری دانیشن لە زۆربەی ناوچە سوننە نشینەکانی عێراق و دارایی ئەم دانشانەی لەلایەن چەند دەوڵەتی کی دیاریکراو ەوە بە پارە و زانیاری دارایی دارایی ئەو دانشانەی لەلایەن چەند ووڵاتانێکی دیاریکراوەوە بە پارە و زانیاری و دوای هەڵکشانی لەلایەن هەردوولاوە دوژمنایەتی و تیرۆر یان بۆ سەر حکومەت زیاد کرد و هەر زوو چەندین پارێزگای سوننە لە ژێر کۆنترۆڵی حکومەت و سوپای عێراق دەرچوون و لەلایەن دەوڵەتی ئیسلامی (داعش) و فراکسیۆنەکانی تری عێراقەوە کۆنترۆڵ کرا و هەر زوو لەلایەن داعشەوە جێبەجێ کرا لە فلتەرکردنی جەستەییەوە بۆ زۆربەی سەرۆک فراکسیۆنەکانی دیکە و دووریان خستنەوەی لە گۆڕەپانەکە بەهۆی نەگونجاوی بیرۆکە و ئامانج و بەرژەوەندی و داعش ئەو کوشتارانەی ئەنجام دا کە لەلایەن سەربازانی سوپای عێراقەوە ئیدانە کران کە لەلایەن سەرکردەکانیانەوە بەجێمابوون و ڕوویان لە چارەنووسێکی حەتمی خۆیان کرد و لێرە دەستیان کرد بە پێدانی شتێکی نوێ و زۆر مەترسیدار لە مێژووی عێراق و نەک تەنیا سوننەکان
لە ئەوپەڕی دۆخی حەشدی سەربازیدا چووە ناو وڵات و حەشدی شەعبی لە لایەن دەسەڵاتی ئایینییەوە لە نەجەف دامەزرا بە فەتوای جیهادی کوفی بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییەی کە لە ئەنجامی ڕووخانی بەشێکی زۆری سوپای عێراق هاتە دی کە بووە هەموو کەرەستە سەربازییەکانیان لە دەستی داعش وڕاگەیاندن و دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و سوریا ڕاگەیاندرا و هاوپەیمانێتییەکی نێودەوڵەتیبە سەرکردایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ لەناوبردنی داعش پێکهێنا و شەڕی توندی ناوچە سوننەنشینەکان شاهیدی شەڕی سەخت بوو لە ناوچە سوننەنشینەکان بووە هۆی وێرانکردنی ژێرخانی و ناوچە گەورەکان بە تەواوی، ئاماژە بە و زیانە قورسانەی خەڵکی مەدەنی بەهداد و شەپۆلێکی گەورەی ئاوارەیی لەوێوە بۆ عەمبار و بۆ کەمپی ئاوارەکان، بە ئاشکرا دۆخی مرۆیی بە ڕویاندا کرایەوە جێی تێبینیە کە بارودۆخی ژمارەیەکی زۆر لەو ئاوارەکراوانە تا ئەمڕۆ زۆر خراپە و دوای زیاتر لە سێ ساڵ شەڕکردنی ئەو ڕێکخراوە لە هەموو ئەو ناوچە گرنگانەی کە کۆنترۆڵیان کردووە و کشاویوینە بیابان و هەندێک ناوچەی شاخاوی وەک جاران بەهۆی سەختی بە ئامانجگرتنی تێیدا …
پرسیارەکە دەمێنێتەوە ئایا ڕێکخراوێکی نوێ کە کوشندەتر و ڕێکخراوتر و پلان بۆ داڕێژراوتر بێت لە پاشماوەکانی ئەم ڕێکخراوە وەدەرئەهینێت . ئایا ئەو ئاوارە و ئاوارەکراوانە چارەنووسیان چییە کە بە چەند هۆکارێک نەیانتوانیوە بگەڕێنەوە ناوچەکانیان ؟ ! ئایا زلهێزە نێودەوڵەتی و ناوخۆییەکان لە دەرئەنجامەترسناکەکانی ئەم دۆخە لە ئایندەی نزیکدا تێناگەن ؟ ! یان بەشێکە لەپلانی دابەشکردن و نەهێشتنی عێراق

بی شرۆڤه

زانیاری بەردەنگ

info@thualfuqar.com

نامەیەکمان بۆ بنووسە

    سەنتەری زولفكه ر بۆ دیراسی ستراتیجی و توێژینەوە و مافەکانی مرۆڤ ، دەزگای توێژینەوەی ئەهلی سەربەخۆیە و مامەڵە لەگەڵ کاروباری گشتی لە عێراق و کاریگەرییەکانی ژینگەی هەرێمی و جیهانی لەسەر دەکات